زایلیتول
معرفی:
زایلیتول، که در ایران به گزیلیتول نیز شناخته میشود، یک الکل قند (sugar alcohol) با فرمول شیمیایی C5H12O5 است. این ماده به طور طبیعی در برخی میوه ها و سبزیجات یافت میشود و به عنوان یک جایگزین شکر با طعم شیرین و کالری کم در بسیاری از محصولات غذایی و دارویی کاربرد دارد.
مشخصات کلی:
- فرمول شیمیایی: C5H12O5
- نقطه ذوب: 92 درجه سانتیگراد
- جرم مولی: 152.15 گرم بر مول
- دمای جوش: 216 درجه سانتیگراد
- طعم: شیرین، مشابه شکر
- کالری: 40% کمتر از شکر
- شاخص گلیسمی: 7
- حلالیت: در آب و الکل محلول
فواید زایلیتول:
- سلامت دهان و دندان: زایلیتول از رشد باکتری های مضر در دهان که عامل پوسیدگی دندان هستند جلوگیری می کند. همچنین، این ماده باعث افزایش ترشح بزاق شده و به شستشوی اسید و ذرات غذا از سطح دندان ها کمک می کند.
- سلامت گوارش: زایلیتول به عنوان یک پری بیوتیک عمل می کند و به رشد باکتری های مفید در روده بزرگ کمک می کند. این امر می تواند به بهبود هضم و جذب مواد مغذی و همچنین تقویت سیستم ایمنی بدن کمک کند.
- کاهش وزن: زایلیتول کالری کمتری نسبت به شکر دارد و می تواند به عنوان یک جایگزین مناسب برای افراد در حال رژیم غذایی باشد.
- دیابت: زایلیتول به طور قابل توجهی سطح قند خون را افزایش نمی دهد و می تواند برای افراد دیابتی مفید باشد.
- پوکی استخوان: مطالعات نشان داده اند که زایلیتول می تواند به افزایش جذب کلسیم و حفظ سلامت استخوان ها کمک کند.
کاربردهای زایلیتول:
- محصولات غذایی: آدامس، آب نبات، کیک، کلوچه، بستنی، سس ها، مرباها، نوشیدنی ها
- محصولات دارویی: خمیر دندان، دهان شویه، شربت سرفه
- محصولات بهداشتی: آرایشی، صابون، شامپو
عوارض جانبی:
مصرف بیش از حد زایلیتول می تواند باعث نفخ، اسهال و درد شکم شود.
نکات مهم:
- زایلیتول برای سگ ها سمی است.
- زنان باردار و شیرده قبل از مصرف زایلیتول با پزشک خود مشورت کنند.
- زایلیتول را می توان به تدریج به رژیم غذایی خود اضافه کرد تا از عوارض جانبی گوارشی جلوگیری شود.
منابع زایلیتول:
- طبیعی: توت فرنگی، تمشک، قارچ، ذرت، کلم پیچ، خیار
- مصنوعی: سنتز شده از شکر یا مواد گیاهی
